متالوگرافی (Metallography)

  1. Home
  2. خدمات
  3. متالوگرافی (Metallography)

متالوگرافی چیست؟

متالوگرافی یعنی مشاهده ساختار واقعی فلزات از نزدیک؛
نه بر اساس حدس و تجربه، بلکه با بررسی علمی ریزساختار فلز زیر میکروسکوپ.

در این آزمون بررسی می‌شود که:

  • دانه‌های فلز چه اندازه و چه شکلی دارند
  • فازها به‌درستی تشکیل شده‌اند یا خیر
  • عملیات حرارتی به‌صورت صحیح انجام شده است یا نه
  • ترک، تخلخل، ناخالصی یا سایر عیوب ساختاری وجود دارد یا خیر

به زبان ساده:
🔍 متالوگرافی، شناسنامه‌ی درونی یک قطعه فلزی است.

اندیشه پارسیان
مرکز متالورژی اندیشه پارسیان

متالوگرافی کجا کاربرد دارد؟
در صنعت، متالوگرافی زمانی استفاده می‌شود که:

  • کیفیت قطعه حیاتی و حساس باشد
  • خرابی یا شکست رخ داده و نیاز به علت‌یابی وجود داشته باشد
  • بخواهیم از صحت فرآیند تولید یا عملیات حرارتی اطمینان حاصل کنیم

از جمله کاربردها:

  • کنترل کیفیت قطعات صنعتی و چدنی تولیدشده
  • بررسی علت شکست، ترک و خرابی
  • تأیید عملیات حرارتی (سختکاری، نرماله، تمپر و …)
  • مقایسه قطعه سالم و معیوب
  • بررسی جوش و ناحیه متأثر از حرارت (HAZ)

متالوگرافی برای چه قطعاتی ضروری است؟

این آزمون معمولاً برای قطعاتی انجام می‌شود که:
• حساس و باارزش هستند
• تحت تنش، فشار یا دمای بالا کار می‌کنند
مانند:
• قطعات صنعتی، مکانیکی و چدنی
• شفت‌ها، چرخ‌دنده‌ها و محورها
• قطعات تحت عملیات حرارتی
• قطعات جوش‌خورده
• قالب‌ها و ابزارهای صنعتی
• قطعاتی که دچار شکست یا ترک شده‌اند

متالوگرافی مکمل کدام آزمون‌هاست؟

در صنعت، متالوگرافی معمولاً به‌تنهایی مبنای تصمیم‌گیری نیست، بلکه مکمل آزمون‌های دیگر است:
🔹 در کنار آنالیز شیمیایی (کوانتومتری یا XRF) → ترکیب شیمیایی ممکن است درست باشد، اما ساختار نیز باید صحیح باشد.
🔹 در کنار آزمون سختی → سختی یک عدد است؛ متالوگرافی دلیل آن عدد را نشان می‌دهد.
🔹 در کنار آزمون کشش → خواص مکانیکی اندازه‌گیری می‌شوند؛ ریزساختار علت آن‌ها را توضیح می‌دهد.
🔹 در کنار آزمون‌های غیرمخرب (UT، PT و …) → عیب شناسایی می‌شود؛ متالوگرافی منشأ آن را مشخص می‌کند.

متالوگرافی؛ جایی که حقیقت فلز آشکار می‌شود

📌 به‌عبارت دیگر:
اگر بپرسیم « چرا این اتفاق افتاده است؟»
پاسخ معمولاً در متالوگرافی نهفته است.

اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگوییم:
🔹 آنالیز شیمیایی می‌گوید قطعه از چه ساخته شده است
🔹 آزمون سختی می‌گوید چقدر مقاوم است
🔹 آزمون کشش می‌گوید چگونه رفتار می‌کند
🔹 اما متالوگرافی می‌گوید چرا این‌گونه شده است

و دقیقاً به همین دلیل، متالوگرافی یکی از مهم‌ترین و قضاوت‌کننده‌ترین آزمون‌ها در مهندسی مواد و صنعت به شمار می‌آید.

متالوگرافی؛ تحلیل ریزساختار و علت‌یابی رفتار فلزات

متالوگرافی با بررسی ریزساختار فلزات زیر میکروسکوپ، صحت فرآیند تولید، عملیات حرارتی و علت بروز عیوب و شکست قطعات فلزی را مشخص می‌کند.

برای ما ایمیل بفرستید

info@pmclab.ir
R.homafar@gmail.com

با ما تماس بگیرید